top of page

Archief

Phishing: moet de bank uw geld terugbetalen? |

Oct 15
5 min read

Slachtoffer van phishing? Wanneer moet de bank uw geld terugbetalen?


Bent u slachtoffer geworden van phishing en weigert uw bank het ontvreemde geld terug te betalen? Dan is het belangrijk om te weten dat u mogelijk meer rechten hebt dan de bank u voorhoudt.


Het Hof van Justitie van de Europese Unie verduidelijkte in haar arrest van 15 oktober 2026 dat een bank de onmiddellijke terugbetaling van een niet-toegestane betalingstransactie niet mag weigeren uitsluitend omdat zij meent dat haar klant grof nalatig is geweest.


Dat is belangrijke uitspraak voor slachtoffers van phishing en onlinebankfraude. Banken weigerden namelijk bijna altijd de terugbetaling en verwezen geregeld naar de vermeende onvoorzichtigheid of nalatigheid van hun klanten om de terugbetaling te weigeren.

 

1. Wat heeft het Europees Hof van Justitie nu juist beslist?


In zijn arrest van 15 oktober 2026 (zaak C-70/25, Tukowiecka) heeft het Hof van Justitie verduidelijkt dat grove nalatigheid van de klant op zichzelf geen reden is om de onmiddellijke terugbetaling van een niet-toegestane betalingstransactie te weigeren.


De zaak betrof een vrouw die via een frauduleuze link naar een nagemaakte bankwebsite werd geleid. Nadat zij haar bankgegevens had ingevoerd, kon een derde daarmee een betaling uitvoeren zonder haar toestemming. De bank weigerde terugbetaling omdat zij vond dat de klant grof nalatig was geweest.


Het Hof verduidelijkte dat de bank de wettelijke terugbetalingsplicht niet zomaar kan opschorten in afwachting van een discussie over de nalatigheid van de klant.


Het belangrijkste gevolg van de uitspraak: bij een niet-toegestane betalingstransactie moet de bank in beginsel onmiddellijk  terugbetalen. Onmiddellijk betekent uiterlijk aan het einde van de eerstvolgende werkdag nadat zij de transactie heeft vastgesteld of ervan in kennis is gesteld. De wet voorziet wel in specifieke uitzonderingen (zie verder).


Na de terugbetaling aan de klant kan bank kan echter wel, wanneer de wettelijke voorwaarden vervuld zijn, een procedure tot terugvordering opstarten wanneer zij van mening was dat de klant onzorgvuldig is geweest.


Het arrest betekent dus niet dat elk slachtoffer van phishing automatisch en definitief recht heeft op volledige terugbetaling.

 

2. Wat zegt de Belgische wetgeving over de vergoeding van slachtoffers door de Belgische banken?


In België wordt de terugbetaling van niet-toegestane betalingstransacties geregeld door Boek VII van het Wetboek van Economisch Recht, waaronder artikel VII.43 WER.


De algemene regel is dat de betalingsdienstaanbieder een niet-toegestane betalingstransactie moet terugbetalen overeenkomstig de wettelijke voorwaarden. In beginsel moet de rekening worden hersteld alsof de niet-toegestane betaling niet had plaatsgevonden.


Dat betekent dat een bank een terugbetalingsverzoek niet zomaar mag afwijzen met de algemene redenering dat de klant beter had moeten opletten.


De concrete beoordeling hangt onder meer af van:


  • de vraag of de betaling juridisch als niet-toegestaan moet worden beschouwd;

  • de wijze waarop de fraudeur toegang heeft gekregen tot de bankrekening;

  • de datum waarop het slachtoffer de fraude heeft ontdekt en aan de bank heeft gemeld;

  • de naleving van de verplichtingen van de klant en de bank;

  • de eventuele aanwezigheid van de wettelijke uitzonderingen.


Op 26 mei 2026 besliste de Ondernemingsrechtbank te Antwerpen in een procedure in kort geding dat een bank de wettelijke terugbetalingsplicht niet zomaar naast zich neer kon leggen door zich op vermeende grove nalatigheid van de klanten te beroepen.


Deze beslissing en het arrest van het Hof van Justitie versterken het juridische argument dat een bank een terugbetaling niet zonder meer mag weigeren op basis van een verwijt van grove nalatigheid.


3. Het cruciale onderscheid: wat is een toegestane of niet-toegestane betaling?


Een van de belangrijkste vraagstukken bij feiten van phishing is of de betaling juridisch als toegestaan of niet-toegestaan moet worden beschouwd.


Dit is cruciaal en bepaalt welke rechten u tegenover uw bank kunt inroepen.


Wanneer is een betaling niet-toegestaan?


Van een niet-toegestane betaling kan bijvoorbeeld sprake zijn wanneer een fraudeur uw bankgegevens ontfutselt via een nagemaakte bankwebsite en vervolgens zelf een betalingsopdracht uitvoert zonder uw toestemming.

U hebt in dat geval geen toestemming gegeven voor de concrete betaling aan de begunstigde.

Ook wanneer u zelf een bepaalde handeling hebt verricht, zoals het invoeren van beveiligingsgegevens, betekent dat niet automatisch dat u toestemming hebt gegeven voor elke betaling die een fraudeur vervolgens uitvoert. De omstandigheden moeten zorgvuldig worden onderzocht.


Wat als u zelf een overschrijving hebt bevestigd?


Een andere situatie ontstaat wanneer u zelf een overschrijving uitvoert of bevestigt, maar daarbij door een oplichter wordt misleid.


Denk bijvoorbeeld aan fraude waarbij iemand zich telefonisch voordoet als een bankmedewerker en u overtuigt om geld over te schrijven naar een zogenaamd veilige rekening.


Wanneer u zelf hebt ingestemd met de uitvoering van de concrete betaling, kan deze juridisch als toegestaan worden beschouwd, ook al werd u misleid over de werkelijke bestemming of reden van de overschrijving. In dat geval kan het specifieke terugbetalingsregime voor niet-toegestane betalingstransacties niet zonder meer worden toegepast.


Dat betekent echter niet automatisch dat u geen mogelijkheid hebt tot terugbetaling. Afhankelijk van de feiten kunnen andere juridische argumenten relevant zijn, bijvoorbeeld met betrekking tot de uitvoering van de betalingsdienst, de beveiliging van de bankrekening, de eventuele fouten van de bank of de aansprakelijkheid van andere betrokken partijen.


Samengevat moet de kwalificatie van betaling (toegestaan of niet-toegestaan) eerst worden gecontroleerd om te bepalen of er sprake kan zijn van de wettelijke terugbetalingsverplichting.

 

4. Wat betekent “grove nalatigheid” bij phishing?


De term grove nalatigheid wordt wettelijk niet gedefinieerd waardoor het steeds een feitelijke beoordeling zal uitmaken. Banken argumenteren vaak dat klanten grof nalatig zijn geweest indien zij:

  • op een verdachte link hebben geklikt;

  • bankgegevens hebben ingevoerd op een nagemaakte website;

  • een beveiligingscode hebben doorgegeven;

  • een melding in de bankapp hebben bevestigd zonder de inhoud voldoende te controleren.


Echter is niet elke onvoorzichtige handeling is automatisch grove nalatigheid in de juridische betekenis van het woord.

Bij de beoordeling moet rekening houden met de concrete omstandigheden van de feiten. Daarbij kunnen onder meer de geloofwaardigheid van de frauduleuze communicatie, de manier waarop de fraude werd opgezet, de informatie waarover het slachtoffer beschikte en de aard van de bevestigde handelingen een rol spelen, enz.

 

5. Wanneer mag een bank de onmiddellijke terugbetaling uitzonderlijk weigeren?


De wettelijke regeling voorziet in een specifieke uitzondering wanneer de bank redelijke gronden heeft om fraude door de klant zelf te vermoeden en zij de bevoegde nationale autoriteit daarvan schriftelijk in kennis stelt. Een louter vermoeden dat de klant grof nalatig is geweest, is niet hetzelfde als een vermoeden dat de klant zelf fraude heeft gepleegd.


De uitzondering moet worden beoordeeld aan de hand van de toepasselijke wettelijke voorwaarden. Een bank kan zich dus niet zonder meer op deze uitzondering beroepen omdat zij meent dat het slachtoffer zijn bankgegevens onvoldoende heeft beschermd.


Het is daarom belangrijk om bij een weigering na te gaan welke concrete reden de bank aanvoert, welke wettelijke bepaling zij toepast en of aan de vereiste voorwaarden is voldaan


Bent u slachtoffer van phishing en weigert uw bank uw geld terug te betalen?


Als advocatenkantoor gespecialiseerd in strafrecht en cybercrime staat Vanhellemont Advocaten verschillende slachtoffers bij die na phishing, bankfraude of andere vormen van onlineoplichting hun geld proberen te recupereren.

Contacteer ons volledig vrijblijvend om uw dossier te laten beoordelen en mogelijks uw geld te kunnen recupereren. U kan ons contacteren via onze website www.vanhellemontadvocaten.be of rechtstreeks via info@vanhellemontadvocaten.be of op het gsm-nummer +32/495899484.

 

 

Disclaimer: Dit artikel bevat algemene juridische informatie. De beoordeling van een individueel dossier hangt af van de concrete feiten, de toepasselijke regelgeving en de relevante rechtspraak.

 

Recente posts

bottom of page